فلج مغزی یا CP

فلج مغزی یا CP چیست؟

فلج مغزی یا CP  خلاصه شده Cerebral Palsy بوده که بیانگر اختلال حرکتی غیرپیشرونده ای است که به علت آسیب مغزی در اوایل زندگی و یا به علت ناهنجاری های مادرزادی بروز می کند. از هر 1000 تولد زنده 2 تا 5 نفر از آنها ممکن است به فلج مغزی یا CP   مبتلا شوند که احتمال ابتلا در نوزادان نارس و با وزن کم حین تولد بیشتر بوده و تا 10 درصد هم می رسد. اغلب والدین بیمار مبتلا به فلج مغزی یا CP  ابتدا متوجه می شوند که کودک روند تکامل طبیعی را خوب طی نمی کند مثلاً در یک سالگی نمی تواند بدون کمک بایستد و یا در 15 ماهگی نمی تواند بدون کمک راه برود. تفاوت عمده این بیماری با بیماری های ژنتیک و متابولیک این است که فلج مغزی یا CP   علائم غیرپیشرونده دارد ولی بیماری های ژنتیک یا متابولیک اغلب به تدریج پیشروفت کرده و بدتر می شوند.

ج مغزی یا CP  خلاصه شده Cerebral Palsy بوده که بیانگر اختلال حرکتی غیرپیشرونده ای است

علت اصلی بروز فلج مغزی یا CP  چه می تواند باشد؟

در گذشته همواره تصور بر این بود که علت اصلی بروز بیماری فلج مغزی یا CP   ناشی از صدمات به مغز نوزاد حین تولد است. بعدها بررسی های متعدد نشان داد که اغلب کودکان مبتلا به فلج مغزی یا CP  در گذشته خود و حین تولد مشکل عمده ای نداشته اند. نتیجه تحقیقات متعدد نشان می دهد که بیش از 80 درصد موارد علت بروز فلج مغزی یا CP   مربوط به علل قبل از تولد و در دوران بارداری است، 5 درصد به دلیل علل حین تولد و 15 درصد به علت عوامل بعد از تولد می باشد. به عبارتی هر علتی که در مسیر رشد و تکامل مغز جنین و یا نوزاد مشکل ایجاد کند و یا به مغز در حال تکامل آسیب وارد نماید، علت بروز فلج مغزی یا CP  می باشد. بر همین اساس علل بروز فلج مغزی یا CP   به سه گروه قبل از تولد، حین تولد و بعد از تولد طبقه بندی می شود.

علل بروز فلج مغزی یا CP   به سه گروه قبل از تولد، حین تولد و بعد از تولد طبقه بندی می شود

علل قبل از تولد در بروز فلج مغزی یا CP   عبارت است از:

اختلال در جریان خون جفت یا بندناف و در نهایت نقص اکسیژن رسانی به مغز جنین

بیماری های ژنتیکی و ارثی جنین

عفونت های مادر در دوران بارداری

مصرف سیگار یا سوءمصرف مواد توسط مادر در بارداری

مشکلات تیروئیدی یا کم خونی مادر

افزایش فشارخون و یا تشنج در مادر

ناسازگاری گروه خونی مادر و جنین

علت اصلی بروز فلج مغزی یا CP   مربوط به علل قبل از تولد و در دوران بارداری است

علل حین تولد در بروز فلج مغزی یا CP   عبارت است از:

اختلال در اکسیژن رسانی به مغز نوزاد در حال تولد

جداشدن زودرس جفت

ضربه به سر نوزاد و خونریزی مغزی

تولد نارس نوزاد و با وزن کم

درد زایمان طولانی و عوارض بی هوشی

فلج مغزی یا CP  خلاصه شده Cerebral Palsy

علل بعد از تولد در بروز فلج مغزی یا CP   عبارت است از:

عفونت مغزی نوزاد مانند مننژیت

خونریزی مغزی به علت ضربه به سر نوزاد

کاهش قند خون در روزهای اول تولد

زردی بیش از حد و صدمه مغزی ناشی از آن

مهمترین عارضه فلج مغزی یا CP  اختلال و ناتوانی های حرکتی این بیماری است

عوارض فلج مغزی یا CP   را می شناسید؟

میزان عوارض فلج مغزی یا CP  بر اساس شدت بیماری متفاوت است. گاه بیماری فلج مغزی یا CP  خفیف بوده عوارض کمی دارد و گاه در انتهای شدید طیف این بیماری نوزاد بعد از تولد فوت می کند. مهمترین عارضه فلج مغزی یا CP  اختلال و ناتوانی های حرکتی این بیماری است که از لنگش در راه رفتن تا اختلال شدید در راه رفتن و فلجی کامل متفاوت است. بعضی از بیماران مبتلا به نوع خفیف فلج مغزی یا CP   هوش طبیعی دارند و از طرفی درصد زیادی از این بیماران دچار تشنج و عقب ماندگی ذهنی هستند.

اختلال ذهنی و عقب ماندگی ذهنی در 50 تا 70 درصد موارد فلج مغزی دیده می شود

انواع علائم همراه فلج مغزی یا CP   چه هستند؟

لنگش در راه رفتن تا اختلال شدید در راه رفتن و فلجی کامل

اختلال ذهنی و عقب ماندگی ذهنی در 50 تا 70 درصد موارد

نقص در زبان و گفتار و تأخیر تکلمی

اشکال در رشد مانند قد کوتاه و مغز کوچک

تشنج و صرع در بیش از 50 درصد موارد فلج مغزی یا CP   

اشکال در بینایی و دید شامل استرابیسم و اختلال در حدت بینایی چشم ها

ناشنوایی در حدود 5 تا 10 درصد موارد

تشخیص فلج مغزی یا CP با انجام تصویربرداری مغزی است

روش تشخیص فلج مغزی یا CP  چیست؟

وقتی کودک دچار مشکلات حرکتی به صورت تأخیر در تکامل حرکتی باشد لازم است به فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان مراجعه شود. پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان وقتی درباره شرح حال دوران بارداری و شرح چگونگی تولد و بعد از تولد می پرسد، بر اساس معاینه بالینی و چک نمودن رفلکس های وتری و تست DTR تشخیص فلج مغزی یا CP  را مطرح می نماید. مرحله بعدی برای تشخیص فلج مغزی یا CP  انجام تصویربرداری مغزی است. گاه مشاهده می شود که با انجام سونوگرافی مغزی و طبیعی بودن آن تشخیص فلج مغزی یا CP  را رد می کنند.

فلج مغزی یا CP  با تزریق داخل نخاعی سلول های بنیادی مشتق از بند ناف درمان می شود

سونوگرافی مغزی اغلب برای بررسی ضایعات وسیع داخل مغزی در نوزادی کاربرد دارد. این در حال است که گزارش های متعددی نشان می دهد که حدود ۳۵ درصد مبتلایان فلج مغزی سونوگرافی مغزی سالم و نرمال داشته اند. به همین دلیل اولین و مهمترین اقدام تشخیصی در بیمار مبتلا به فلج مغزی یا CP   انجام تصویربرداری از مغز به صورت MRI مغزی است. همچنین جهت بررسی وجود تشنج و صرع در بیمار مبتلا به فلج مغزی انجام نوار مغز کودکان نیز ضروری است. بررسی های متعدد نشان می دهد که  در MRI مغزی بیش از ۸۹ درصد مبتلایان به فلج مغزی انواع ناهنجاری ها و ضایعات یافت می شود.

 سلول بنیادی مشتق از بند ناف در داخل نخاع بیمار فلج مغزی تزریق می شود

اقدامات درمانی برای فلج مغزی چه هستند؟

تا به امروز درمان بیماری فلج مغزی یا CP   انجام اقدامات توانبخشی عصبی بوده است. توانبخشی به شکل کاردرمانی حرکتی و ذهنی و فیزیوتراپی با تحریک گیرنده های عصبی حسی در انتهاهای اندام ها موجب تحریک سیناپس های مغزی و فعال شدن مجدد رشد رشته های عصبی مغزی و افزایش ارتباطات سیناپسی در مغز می گردد. یکی از درمان های نوظهور برای فلج مغزی یا CP  تزریق داخل نخاعی سلول های بنیادی مشتق از بند ناف می باشد. وقتی سلول بنیادی مشتق از بند ناف در داخل نخاع تزریق می شود، با مهاجرت و نفوذ در بافت مغزی و ترشح اگزوزوم های مختلف زمینه را برای ترمیم بافت آسیب دیده مغزی فراهم می آورد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *