دکتر تشنج کودکان

علت تشنج کودکان چیست؟

وقتی به علت تشنج کودکان می پردازیم لازم است ابتدا تشنج کودکان را تعریف نماییم. در ساختار مغز انسان میلیاردها  سلول یا نورون مغزی وجود دارند. هر یک از این سلول های مغزی از طریق ارسال پیام هایی با یکدیگر ارتباط دارند. ارتباط بین نورون های مغزی از طریق پیامرسان هایی به نام نوروترانسمیتر و در منطقه بین نورونی به نام سیناپس انجام می شود. در منطقه سیناپس بین نورونی ارتباط بین نورونی با کانالهای یونی سدیم، پتاسیم ، کلسیم و کُلر انجام می شود این کانالهای یونی با ایجاد پتانسیل الکتریکی بین نورونی این ارتباط را برقرار می کنند. برای فعال شدن کانال های یونی پیامرسان های تحریکی و مهاری وجود دارند که نقش تنظیم پتانسیل های الکتریکی منطقه سیناپس را به عهده دارند.

علت تشنج کودکان

در صورتی که تعادل میان پیامرسان های تحریکی و مهاری از بین برود اختلال در کانال های یونی موجب تخلیه ناگهانی نورون های مغزی شده و تشنج بروز می کند. علت اختلال در تعادل ارتباط الکتریکی بین نورون های مغزی می تواند ناشی از زمینه ژنتیک ، التهاب بافت مغزی، ضایعات تومور مغزی و یا هر علت دیگری باشد. اگر علت اخیر مانند تب، کاهش قند یا کلسیم خون، ضربه به سر و یا هرگونه علت دیگر قبل از بروز تشنج کودکان وجود داشته باشد به آن تشنج با علت اخیر گفته می شود. بیماری صرع به بروز بیش از دو حمله از تشنج بدون علت گفته می شود.

اختلال در کانال های یونی موجب تخلیه ناگهانی نورون های مغزی شده و تشنج بروز می کن

آیا تشنج کودکان بیشتر از بزرگسالان رخ می دهد؟

قبل از اینکه به این سؤال پاسخ دهیم ابتدا باید با سیر تکامل مغز انسان آشنا شویم. خوب می دانید که وقتی یک نوزاد به دنیا می آید، در یک سال اول عمر نوزاد دور سر کودک به میزان 12 سانتی متر  رشد می کند. رشد دور سر یک شیرخوار به معنای رشد بافت مغزی کودک است. این یعنی اینکه بعد از تولد تا سال ها مغز یک شیرخوار در حال تکامل و شکل گیری است. تکامل مغز کودک به معنای تشکیل غلاف میلین در اطراف رشته های عصبی برای ارتباط مؤثرتر بین نورون های مغزی و افزایش طول رشته های عصبی و تشکیل فزاینده سیناپس های بین نورونی است. در طی 10 سال اول عمر وقتی مغز در حال تکامل است، بروز حملات تشنج کودکان بیشتر اتفاق می افتد.

در طی 10 سال اول عمر وقتی مغز در حال تکامل است، بروز حملات تشنج کودکان بیشتر اتفاق می افتد

اغلب از دکتر تشنج کودکان می پرسند که چند نوع صرع کودکان وجود دارد؟

اگر کودکی بدون علت مانند تب، اشکال در الکترولیت های خونی مانند کاهش قندخون، کاهش کلسیم یا سدیم، ضربه به سر و یا هرگونه علت دیگر دچار تشنج شود، اهمیت این نوع تشنج بیشتر می باشد. وقتی تشنج بدون علت دو بار یا بیشتر بروز کند به آن بیماری صرع کودکان گفته می شود. از نظر تقسیم بندی انواع صرع کودکان ابتدا لازم است انواع تشنج کودکان را بشناسیم. تشنج ها به طور کلی به دو نوع تشنج منتشرGeneralized  و تشنج جزئی  Partial طبقه بندی می شوند. تشنج منتشر به معنای درگیری تمام بافت قشر مغزی و تشنج جزئی به مفهوم درگیری یک منطقه خاص از بافت مغزی است. در تشنج منتشر چون کل بافت مغزی اختلال دارد اولین علامت اختلال هوشیاری است ولی در تشنج جزئی تنها یک منطقه کانون تشنج است و به همین دلیل هوشیاری از بین نمی رود.

وقتی تشنج بدون علت دو بار یا بیشتر بروز کند به آن بیماری صرع کودکان گفته می شود

انواع تشنج منتشر عبارت است از صرع بزرگ یا پتی مال، صرع آبسنس یا صرع کوچک و صرع میوکلونیک. شایعترین نوع تشنج کودکان، حمله تشنج بزرگ است که به صورت اختلال هوشیاری، انحراف چشم ها به بالا یا اطراف، سفتی اندام ها و حرکات پرشی اندام ها اتفاق می افتد. به این نوع از صرع کودکان، صرع بزرگ یا گراندمال گفته می شود که شایعترین نوع صرع در کودکان است. مدت زمان صرع بزرگ در حد 2 تا 3 دقیقه است اگرچه تا 15 دقیقه و یا بیشتر هم می تواند طول بکشد. یکی از علائم صرع بزرگ وجود علائمی مانند خواب، سردرد و استفراغ بعد از تشنج می باشد.

شایعترین نوع تشنج کودکان، حمله تشنج بزرگ است

نوع دیگری از صرع کودکان از نوع تشنج منتشر، تشنج آبسنس، Absence Epilepsy یا صرع کوچک نام دارد. این نوع از صرع کودکان اغلب در سنین 5 تا 10 سالگی بروز می کند البته حتی از یک سالگی هم می تواند رخ دهد. صرع کوچک در بین دختران بیشتر از پسران اتفاق می افتد. حمله تشنج به صورت اختلال چند ثانیه ای هوشیاری، حمله خیره شدن و انجام کارهای تکراری و اتوماتیسم می باشد. مدت زمان صرع کوچک یا تشنج آبسنس اغلب بین 5 تا 15 ثانیه طول می کشد. با توجه به زمان بسیار کم و حمله خیره شدن در این نوع از صرع کودکان، در بیشتر موارد صرع آبسنس توسط والدین و یا معلم مدرسه خیلی دیر تشخیص داده می شود.

دکتر تشنج کودکان باید معاینه عصبی کودک را انجام دهد

صرع میوکلونیک یا Myoclonic Epilepsy نوع دیگر از تشنج منتشر کودکان است. این نوع از صرع کودکان به صورت حملات پرشی چند ثانیه ای اندام ها رخ می دهد. در بسیاری از موارد والدین کودکی که صرع میوکلونیک دارد را تشخیص نمی دهند و یا به عنوان تیک در کودکان به پزشک مراجعه می کنند. یکی از انواع شایع صرع میوکلونیک بیماری اسپاسم شیرخوارگی یا Infantile Spasm است. اسپاسم شیرخوارگی حملاتی چند ثانیه ای هستند که به صورت خم شدن گردن و تنه به جلو و باز شدن ناگهانی دست ها ظاهر می شود. سن شایع اسپاسم شیرخوارگی در 4 تا 12 ماهگی است.

صرع میوکلونیک یا Myoclonic Epilepsy نوع دیگر از تشنج منتشر کودکان است

در  تشنج جزئی چون کانون بروز تشنج از یک نقطه از مغز است، گاه قبل از بروز حمله تشنج علائم هشدار دهنده به نام اورا Aura وجود دارد. اورا یک علامت هشدار دهنده است که به صورت احساس ناخوشی در شکم، دیدن جرقه نور، احساس راه رفتن مورچه روی پوست و یا توهم بینایی یا شنیداری است. انواع شایع تشنج جزئی عبارت است از صرع خوش خیم تمپورال یا رولاندیک و صرع خوش خیم اکسی پیتال. همانگونه که از نام این انواع صرع کودکان بر می آید اغلب از نوع خوش خیم هستند.

برای تشخیص تشنج کودکان، انجام نوار مغز کودکان است که باید دقیق انجام شود

دکتر تشنج کودکان چگونه صرع کودکان را تشخیص می دهد؟

روز ی نیست که در  مطب دکتر تشنج کودکان بیماری با مشکل تشنج مراجعه نکند. اولین اقدام یک دکتر تشنج کودکان اخذ شرح حال دقیق بیماری و مراحل تشنج در کودکان است. برای تشخیص تشنج کودکان سابقه قبلی شامل سابقه تولد، سیر تکامل کودک و سابقه خانوادگی مهم بوده و باید پرسیده شود. دکتر تشنج کودکان باید معاینه عصبی کودک را انجام دهد تا ارزیابی بهتری از وضعیت تکامل مغزی کودک به دست آورد. مرحله بسیار مهم برای تشخیص تشنج کودکان، انجام نوار مغز کودکان است که باید دقیق انجام شود تا منشأ و نوع صرع کودکان تشخیص داده شود. بعد از تفسیر نوار مغز اطفال توسط دکتر تشنج کودکان اقدامات درمانی شامل تجویز داروی ضد تشنج انجام می شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *