درمان بیش فعالی

میزان شیوع بیش فعالی را می شناسید؟

وقتی کودکان مراجعه کننده در مرکز مغز و اعصاب کودکان را بررسی کنیم متوجه خواهیم شد که شایع ترین علت مراجعه کودکان با مشکلات رفتاری، بیماری بیش فعالی است که امروزه به شدت شیوع آن در حال افزایش است.
بیش فعالی یا بیماری اختلال توجه و تمرکز(ADHD) در میان 3 تا 5 درصد کودکان شایع است.

علائم بیش فعالی چیست؟

فوقتی علائم شرح داده شده به مدت حداقل شش ماه تداوم داشته باشد و موجب اشکال در روابط فردی و اجتماعی کودک شود، تشخیص بیش فعالی داده می شود:

  • کودک اشکال در توجه و تمرکزدارد
  • کودک پرتحرک است این اختلال در کودکان دبستانی و در پسرها سه تا پنج برابر شایع تر از دختران است
  • قطع پی‌درپی گفت‌ وگو و مکالمه بزرگترها
  • پاسخ دادن به سؤال، پیش از آنکه جمله‌ سؤال‌کننده به پایان برسد
  • بی‌صبری و بی‌تحملی شدید طوری که هر آنچه طلب کرد، باید در همان لحظه آن را دریافت کند
  • سر کلاس صندلی خود را ترک می‌کند و به این‌طرف و آن طرف می‌پرد
  • پرحرفی‌
  • مدام در حال حرکت و جنب‌و‌جوش بودن
  • بی‌صبری و نداشتن تحمل برای ایستادن در صف و رعایت نوبت
  • عصبی و حساس بودن و مرتب پایین و بالا پریدن
  • هل دادن بقیه‌ کودکان
  • برهم زدن بازی بقیه‌
  • گم‌ کردن وسایل شخصی
  • از این شاخه به آن شاخه پریدن
  • به‌ راحتی دچار حواس پرتی می‌شود
  • دستورات را اجرا نمی‌کند

علت بروز بیش فعالی چیست؟

علت به وجود آمدن بیش فعالی احتمالا ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است. احتمالا این کودکان در بخش های مربوط به توجه و تمرکز در مغز دچار نقس جزئی هستند. از عواملی که می توانند در بروز این اختلال موثر باشند سیگار کشیدن و یا مصرف الکل در دوران بار داری توسط مادر است.

حتی استنشاق تحمیلی دود سیگار توسط مادر باردار، باعث اختلال در رفتار کودک می شود. استرس مادر هم با این موضوع ارتباط دارد. تحقیقاتی که در زمینه نقش وراثت و ژنتیک در بروز بیماری بیش فعالی انجام شده بیانگر این است که این اختلال معمولا در خویشاوندان نزدیک این افراد هم وجود دارد.

مسمومیت ناشی از سرب حاصل از دود اتومبیل و آلودگی هوا، غذاهای محتوی مواد افزودنی مثل شیرین کننده های مصنوعی و یا رنگ دهنده های خوراکی، مواد جلوگیری کننده از فاسد شدن غذا مانند نیترات ها که در بعضی از غذاهای آماده وجود دارد، نیز در ایجاد این اختلال سهیم هستند.

آیا درمان بیش فعالی ضرورت دارد؟


درمان بیش فعالی در کودکان به منظور برطرف ساختن مشکلات میان والدین و فرزندان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می باشد.  در صورت بی توجهی به کودکان بیش فعال و معالجه نشدن آنها احتمال اینکه این افراد در آینده به افسردگی مبتلا شوند و یا در نوجوانی رفتارهای ضد اجتماعی و گاه بزهکارانه داشته باشند زیاد است. بنابراین به والدین توصیه می شود که حتما در دوران کودکی برای معالجه فرزند خود اقدام کنند. این بیماری دردوران مدرسه بیشتر مشکل آفرین می شود زیرا کودک تمرکز کافی برای گوش دادن به درس ندارد.

سن طلایی برای درمان بیش فعالی چه وقتی است؟

معمولا کودک مبتلا به بیش فعالی علائم بیماری را از 3 سالگی بروز می دهد ولی اغلب والدین در سنین مدرسه برای درمان مراجعه می کنند و سن طلایی درمان این افراد تا ۱۲ سالگی است.

بهترین درمان بیش فعالی را می دانید؟

امروزه برای درمان بیش فعالی در کودکان راهکارهای مختلفی اعم از روش های درمان دارویی بیش فعالی و شیوه های غیر دارویی در اختیار و در دسترس والدین قرار دارد. درمان دارویی برای کاهش علایم بیماری بیش فعالی بسیار مؤثر می باشد اگرچه اثر این داروها مانند اثر آنتی بیوتیک ها در کنترل سریع یک عفونت نیست و بسیار آرام تر و به تدریج علایم بیماری را کاهش می دهد. گاه بیمار علاوه بر بیش فعالی به افسردگی و اضطراب هم مبتلا است که در این مواقع لازم است همزمان از داروهای ضد اضطراب و ضد افسردگی هم استفاده نمود.

متیل فنیدیت با نام تجاری ریتالین رایج ترین دارو برای کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی و نقص توجه است که به شکل قرص در بازار دارویی موجود است. ریتالین با اثر بر قشر مغز و تالاموس از بازجذب مجدد یک ماده شیمیایی به نام دوپامین در سلول های عصبی جلوگیری می کند. دوپامین یکی از مواد شیمیایی است که در انتقال عصبی نقش دارد.

مدت اثر ریتالین چهار تا شش ساعت است؛ بنابراین باید این دارو را یک یا دو بار در روز مصرف کرد. بین کودکان از نظر پاسخ هایشان به این داروها تفاوت های زیادی وجود دارد، برخی کودکان سریعا و به مقدار کم دارو پاسخ می دهند، در حالی که کودکان دیگر فقط به مقدار زیاد دارو پاسخ می دهند. دوز ریتالین براساس نیازها و عکس العمل‌های فردی تعیین می‌گردد. درکودکان (۶سال و بالاتر) بادوز ۵ تا ۱۰ میلی گرم سه بار در روز شروع شده و درهفته ۱۰-۵ میلی گرم در دوز روزانه افزوده می‌شود. حداکثر دوز روزانه ۶۰ میلی گرم است.

وقتی از دوز مناسب داروهای محرک استفاده می کنیم، اغلب بعد از ۶۰ تا ۹۰ دقیقه علایم بیش فعالی بهبود می یابد. درباره مصرف داروهای غیرمحرک مانند آتوموکستین البته اثر دارو کندتر بوده و گاه بعد از یک تا چند هفته علایم بهبود می یابد.

نوروفیدبک چه نقشی در درمان بیش فعالی دارد؟

اولین و پرکاربردترین اختلالی که با درمان نوروفیدبک صورت می گیرد ، اختلال بیش فعالی است . بیش فعالی نیز خود به دودسته اصلی تقسیم می شود که نقص و کمبود در توجه و تمرکز و دیگری فعالیت بیش از حد و اندازه می باشد ، لازم به ذکر است که دسته دیگری نیز می توان در نظر گرفت که فرد مورد نظر هر دو خصوصیت را به همراه هم به صورت ترکیبی دارد . حال با این تفاسیر باید اشاره کرد که طبق مطالعات و تحقیقات بالینی نشان داده شده که 80 الی 85 درصد کودکان بیش فعال با درمان نوروفیدبک به صورت کامل درمان شده اند.

والدین چه نقشی در بهبود بیش فعالی فرزندشان دارند؟


والدین، نقش مهمی را در کمک به کودک مبتلا به بیش فعالی، برای یادگیری و تنظیم رفتارش دارند. فعالیت هایی که توضیح داد می شود اگر دقیق توسط والدین انجام گیرد، نقش بسیار زیادی در بهبود علائم کودک دارد:

1- خواب منظم:

برای کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی، بستن چشمان به اندازه کافی یک روش خوب برای تغییر بازی است. تحقیقات نشان داده است که، تنها یک نیم ساعت خواب اضافه، میتواند به کنترل پرتحرکی و بی قراری آنها کمک می کند. تعداد زیادی از این کودکان، به اختلالات خواب نیز دچار هستند و هر یک از این موارد دیگری را تشدید می کند.

کودکان مبتلا به بیش فعالی به دلیل خستگی ناشی از کمبود خواب، صبح روز بعد با نشانه های بیشتری از این اختلال بیدار خواهند شد. به همین دلیل، برخی پزشکان، پیشنهاد داروهای خواب آوری مثل ملاتونین را به خانواده ها می دهند. برای همین و به منظور جلوگیری از تجویز داروی خواب آور در کودکان، بهتر است والدین یک برنامه، برای خواب خوب، راه انداخته و کودک را به آن عادت دهند. این برنامه می تواند شامل:

– داشتن یک زمان خواب ثابت، حتی در تعطیلات آخر هفته

-خنک و تاریک نگه داشتن اتاق خواب

– آرام کردن فضا

– دیدن هرگونه صفحه نمایشی، ازهرنوع قبل از خواب را ممنوع کنید. کامپیوتر، تلویزیون، موبایل و بازیهای ویدئویی را خارج از اتاق خواب نگه دارید. در نتیجه فرزندتان وسوسه یا پریشان نخواهد شد.

2- تمرینات ورزشی:


والدین باید مطمئن شوند که فرزندشان فرصت های زیادی برای دویدن و بازی داشته باشد. مطابق برخی یافته های اخیر، با 30 دقیقه ورزش روزانه، بچه های مبتلا به اختلال بیش فعالی، می توانند تمرکز کنند و افکارشان را بهتر سازماندهی نمایند .

3- تغذیه مناسب:

تحقیقات نشان داده است که، بچه های مبتلا به اختلال بیش فعالی در خون شان، اسیدچرب امگا3 پایین تری دارند، که نشان می دهد، افزایش مقدار آن در رژیم غذایی ممکن است علائم این بیماری را کاهش دهد. این مواد مغذی در ماهی هایی مثل سالمون، گردو، دانه کتان و محصولات سویا و نیز در سبزیجات دارای برگ سبز، مثل اسفناج و سایر غذاها وجود دارد.

4- تنظیم تماشای تلویزیون و وسایل دیجیتال:

تحقیقات در موسسه پزشکی کودکان نشان می دهد که تماشای تلویزیون در کودکی خطر ابتلای کودکان را به بیش فعالی و عدم توجه و تمرکز در سالهای بعدی زندگی را افزایش میدهد. دکتر دیمیتری کریستاکسی با تحقیق روی ٢٠٠٠ کودک نشان داد که کودکان به ازای هر ساعت تماشای تلویزیون، ده درصد بیشتر مبتلا به بیش فعالی شده اند. طبق تحقیقات دکتر دیمیتری، حرکت سریع و نور و نقطه ها در صفحه دیجیتالی تلویزیون باعث تحریکات شدید و سریع مغز می شود و این تحریکات باعث صدمه به مغز کودک و عوارض بعد از آن مانند کمبود توجه کودک در کتاب خواندن و درس خواندن خواهد شد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان



دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *