تشخیص بیش فعالی با نوار مغز

نوار مغز چیست؟

قبل از اینکه نوار مغز یا EEG یا الکتروآنسفالوگرافی را توضیح دهیم ابتدا درباره ساختمان مغز انسان شرح می دهیم. در مغز انسان ها ارتباط بین سلول های عصبی یا نورون ها از طریق پتانسیل های الکتریکی انجام می شود. سیگنالهای الکتریکی در بافت مغزی موجب شکل گیری امواج مغزی می شوند. بر اساس فرکانس و تکرارپذیری امواج مغزی در یک ثانیه چهار نوع موج مغزی به نام امواج دلتا، تتا، آلفا و بتا وجود دارند. دستگاه الکتروآنسفالوگرافی یا نوار مغز به وسیله الکترودهایی که به پوست سر بیمار وصل می شود، این امواج را ثبت می کند.

در نوار مغز سه بعدی الکترودهای کلاه جهت ثبت امواج مغزی است

نوار مغز سه بعدی یا QEEG چیست؟

مغز انسان ها از میلیاردها سلول عصبی یا نورون ها تشکیل شده است. این سلول‌ها برای ارتباط با یکدیگر، پیام‌های عصبی رد و بدل می‌کنند. این پیام‌ها اهمیت الکتریکی و شیمیایی دارند، که به آن سیگنالهای الکتریکی گفته می شود. در واقع باید گفت که زبان مغز انسان همین سیگنالهای الکتریکی است و ما برای فهم زبان مغز و اینکه مغز چگونه عمل می‌کند نیاز به ترجمه این زبان داریم. یکی از روش‌های ترجمه این زبان این است که ما این فعالیت الکتریکی رابه فرکانس‌های مختلف تبدیل کنیم و سپس آنها را بر اساس فرکانس و کارکردشان دسته‌بندی کنیم. در این حالت به این سیگنال‌های دسته‌بندی شده براساس فرکانس، امواج مغزی گفته می‌شود.

نوار مغز سه بعدی یا QEEG که مخفف Quantitative Electro Encephalography

در نوار مغز سه بعدی یا QEEG که مخفف Quantitative Electro Encephalography است و همچنین به نام نقشه برداری مغزی هم نامیده می شود، امواج مغزی در مناطق مختلف مغز ثبت شده و تحلیل دقیق و اندازه گیری تحلیلی روی آنها انجام می شود. روش انجام نوار مغز سه بعدی به این صورت است که يك كلاه بر روی سر بیمار قرار داده شده که الکترودهای این کلاه جهت ثبت امواج مغزی است. امواج مغزی حاصل از فعاليت قشر مغز، در نوزده نقطه سر ثبت می شود. اين امواج، در دو حالت چشم باز و چشم بسته، هر يك به مدت 3 دقيقه ثبت مي گردد.

در نوار مغز سه بعدی يك كلاه بر روی سر بیمار جهت ثبت امواج مغزی قرار می گیرد

اطلاعات حاصل از ثبت امواج مغزی وارد كامپيوتر شده و عمليات تحليلی و آماری بر روی آنها انجام شده، نتیجه نهایی به صورت نمودار و يا تصوير نمايش داده مي شوند. به اين تصاوير، نقشه مغزی مي گويند كه در آنها امواج مغز بیمار با جمعيت نرمال مقايسه مي شود. در نقشه مغزی رنگ سبز به معنای عملکرد طبیعی امواج مغزی، رنگ قرمز به معنای فعالیت بیشتر از حد طبیعی و رنگ آبی به معنای فعالیت کمتر از حد طبیعی خواهد بود.

آیا تشخیص بیش فعالی با نوار مغز امکان دارد؟

در مقالات متعدد قبلی اشاره شد که شایعترین اختلال رفتاری عصبی در دوران کودکی و نوجوانی بیماری بیش فعالی است. بیش فعالی یا ADHD که مخفف Attention Deficit Hyperactivity Disorder بوده و شامل نقص در توجه، تمرکز، پرتحرکی و رفتارهای تکانشی بی منطق می باشد. تحقیقات متعددی درباره یافته نقشه مغزی یا نوار مغز سه بعدی بر روی امواج مغزی بیماران بیش فعال انجام شده است.

نوار مغز سه بعدی بر روی امواج مغزی بیماران بیش فعال

یافته نوار مغز سه بعدی در بیماری بیش فعالی به صورت افزایش امواج مغزی تتا با فرکانس کمتر در مقایسه با امواج بتا با فرکانس بالاتر می باشد. به عبارتی امواج کند تر در مغز بیماران بیش فعال بیشتر می باشد. مکان با امواج مغزی کند تر تتا در بیماری بیش فعالی نیز مشخص شده است. شواهد نشان می دهد بیشترین درگیری مغزی با امواج کند در منطقه فرونتال و منطقه مرکزی میانی است. با انجام نقشه مغزی می توان تشخیص بیش فعالی با نوار مغز را انجام داد.

در بیماری بیش فعالی به صورت افزایش امواج مغزی تتا با فرکانس کمتر

کاربرد اصلی تشخیص بیش فعالی با نوار مغز چیست؟

تشخیص بیش فعالی با نوار مغز سه بعدی وقتی انجام شد، مداخله درمان بر روی امواج مغزی به وسیله دستگاه نوروفیدبک انجام می شود. درمان نوروفیدبک روشی مبتنی بر تقویت امواج مغزی کاهش یافته و تنظیم کاهشی امواج مغزی افزایش یافته است. بررسی ها نشان می دهد نوروفیدبک با کاهش امواج کند تتا و افزایش امواج سریع و پرفرکانس بتا نقش بسیار مفید و بالاتر از 90 درصد در بهبود علائم بیش فعالی داشته است.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

1 Comment

  1. […] کودکان مراجعه کنند. اولین اقدام تشخیصی در این مرکز تشخیص دقیق بیماری بیش فعالی با نوار مغز سه بعدی زیر نظر فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان مراجعه […]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *